Czasownik modalny – Need

Forma
Need jako czasownik specjalny występuje tylko w formach przeczącej i niekiedy pytającej. Formę przeczącą tworzymy przez dodanie partykuły not (need not – needn’t), pytającą przez inwersję z podmiotem (need I – needn’t I?)

Użycie
Jako czasownik specjalny need wyraża brak konieczności lub pyta o nią,
np.: He needn’t go yet.
(On nie musi jeszcze iść)
Needn’t you have a rest?
(Czy nie musisz (powinnaś) odpocząć?)

Need często bywa zastąpiony przez have to,
np.: Need we pay him?
Do we have to pay him?
(Czy musimy mu zapłacić?)

Needn’t z bezokolicznikiem czasu przeszłego wyraża, że coś zostało zrobione niepotrzebnie,
np.: I needn’t have taken the taxi.
(Niepotrzebnie wzięłam taksówkę.)

Czasownik modalny – Must

Forma

Must posiada jedną formę dla wszystkich osób.
Przeczenie tworzy przez dodanie partykuły not, lecz wiąże się to ze zmianą znaczenia (must not – mustn’t znaczy nie wolno).
Pytania tworzone są przez inwersję must z podmiotem (must I? – mustn’t I?).
Po must następuje bezokolicznik bez to.

Użycie

Must występuje w dwóch podstawowych znaczeniach konieczności i przekonania.

1/ Must jako konieczność jest bardzo podobne do have to i tłumaczymy je jednakowo,
np.: He must go now.
He has to go now.
(On musi teraz iść.)
Must używane jest głównie w odniesieniu do teraźniejszości i w pewnym sensie przyszłości, nie może natomiast wyrażać obowiązków przeszłych. Do tego celu stosujemy formę have to,
np.: He had to work hard when he was a boy.
(Gdy był chłopcem musiał ciężko pracować.)
He has had to work hard since he was a boy.
(Musi ciężko pracować od czasu gdy był chłopcem.)

Różnica między must a have to sprowadza się do kwestii czy obowiązek jest narzucony przez osobę mówiącą (must) czy wynika z zewnętrznych okoliczności (have to),
np.: I must finish this by tomorrow.
(Muszę to skończyć do jutra.) – taka jest moja wola,
I have to finish this by tomorrow.
(Muszę to skończyć do jutra.) – taki jest termin oddania tej pracy
Pytanie z must często wyraża nadzieję na zwolnienie z obowiązku,
np.: Must I do that?
Czy muszę to robić?
Must not (mustn’t) wyraża zakaz.
Brak konieczności wyrażamy za pomocą don’t have to i don’t need to lub needn’t z następującym po nich bezokolicznikiem.

2/ Must w znaczeniu przypuszczenia lub przekonania używane jest bezokolicznikiem w odniesieniu do teraźniejszości,
np.: You must be very tired after such a long walk.
(Musisz być bardzo zmęczona po tak długim spacerze.)
a z bezokolicznikem czasu przeszłego w odniesieniu do przeszłości,
np.: You must have been very tired after such a long walk.
(Musiałaś być bardzo zmęczona po tak długim spacerze.)

Czasownik modalny – May

Forma
May posiada jedną formę dla wszystkich osób w odnisieniu do czasu teraźniejszego i przyszłego, might w odniesieniu do czasu przeszłego. Przeczenie tworzymy przez dodanie partykuły not (may not – mayn’t, might not – mightn’t). Pytanie tworzymy przez inwersję podmiotu i operatora (may I/may I not?, might I/might I not?). Po may używamy bezokolicznika bez “to”.

Użycie
Oto podstawowe znaczenia i użycie czasownika may:

1/ May może oznaczać pozwolenie, używane jest więc w prośbach o pozwolenie, udzielając i odmawiając go. Jest to użycie raczej formalne i w tym kontekście may zastępowane jest często przez can,
np.: He may/can leave now.
(On może teraz odejść.)
May/can I ask you something?
(Czy mogę cię o coś zapytać?)
You may not use my car.
(Nie możesz używać mojego samochodu).

W czasie przeszłym używamy w tym kontekście czasownika allow,
np.: I allowed him to park here last week.
(Pozwoliłem mu tu parkować w ubiegłym tygodniu.)

W mowie zależnej używamy formy might,
np.: He said I might keep the book for ever.
(Powiedział, że mogę zatrzymać tę książkę.)

2/ May w znaczeniu przypuszczenia występuje głównie w formie twierdzącej i podobne jest wówczas do perhaps, maybe (być może),
np.: He may be in the library now.
(On może być (jest być może) w bibliotece.)
They may not believe the story.
(Oni mogą nie uwierzyć w tę historię.)

May z bezokolicznikiem czasu przeszłego (Perfect Infinitive) używane jest w spekulacjach na temat czynności przeszłych,
np.: He may have gone.
(Może pojechał.)

Gdy chcemy wyrazić przypuszczenie o większej dozie wątpliwości używamy formy might,
np.: I might be able to help you.
(Być może mogłabym ci pomóc.)
They might have tried to call you.
(Być może próbowali się do ciebie dodzwonić.)

Tylko might wystąpi w zdaniach w mowie zależnej,
np.: He said she might already know about it.
(Powiedział, że ona może już o tym wiedzieć.)

Might używane jest gdy wątpliwość została rozwiana,
np.: He came home alone. You shouldn’t have let him do that, he might have got lost.
(Wrócił do domu sam. Nie powinnaś mu pozwolić tego robić, mógł się zgubić.)

lub nigdy nie była poddana próbie,
np.: It’s good you never lent him the money. You might never have got it back.
(Dobrze, że nie pożyczyłeś mu pieniędzy. Mógłbyś cih nigdy nie odzyskać.)

W pytaniu may zastępujemy wyrażeniami do you think lub likely,
np.: Do you think the plane will be late?
(Czy sądzisz, że samolot się spóźni?)

May/might mogą występować w zdaniach warunkowych wyrażając rezultat możliwy zamiast pewnego.
May używane jest w nieco formalnych życzeniach,
np. May heaven reward you!
(Niech Ci to Niebo wynagrodzi!)

Czasownik modalny – Can

Forma
Can przyjmuje tylko jedną formę dla wszystkich osób w odniesieniu czasu teraźniejszego i przyszłego, oraz could do czasu przeszłego. Przeczenie tworzymy przez dodanie partykuły not (cannot (pisane łącznie) – can’t, could not – couldn’t).
Pytanie tworzymy przez inwersję operatora i podmiotu (can I/can’t I?, could I/couldn’t I?). Can nie posiada form imiesłowowych, które zastąpione są przez allow i permit (pozwalać). Po can występuje bezokolicznik bez to. 
 
Użycie
Oto podstawowe znaczenia i użycie czasownika can:

1/ Can wyraża pozwolenie, tak jak may lecz jest znacznie mniej formalne i szerzej stosowane.

Can jest używane w odniesieniu do teraźniejszości i przyszłości, could – gdy zgoda jest warunkowa.
Could/was (were) able informuje o zezwoleniu posiadanym w przeszłości. Could stosuje się gdy pozwolenie odnosi się sytuacji “w ogóle”, was/were able to”, gdy było to pozwolenie jednorazowe.

2/ Can wyraża możliwość wykonania czegoś, 

np.: You can ski on these hills.
(Na tych wzgórzach można jeździć na nartach.)
Measles can be dangerous.
(Odra może być niebezpieczna.)

Could w odniesieniu do teraźniejszości nadaje sugestii czy pytaniu delikatniejszy charakter,

np.: Could you come tomorrow?
(Czy mogłabyś przyjść jutro?)

 

W czasie przyszłym musimy użyć formy it will be possible lub we/people will be able,

np.: I will be able to get a good job when I finish this typing course. 
(Będę mogła dostać lepszą pracę, gdy ukończę ten kurs pisania na maszynie.)

 

W przypadku przeczenia can’t/couldn’t informuje o przekonaniu mówiącego, co do niemożliwości zaistnienia akcji czy sytuacji. W tym przypadku can’t/couldn’t może występować z bezokolicznikiem w odniesieniu do czasu teraźniejszego,
np.: It can’t be Adam. He’s in London now.
(To nie może być Adam. On jest teraz w Londynie.)

lub z bezokolicznikiem czasu przeszłego (Perfect Infinitive) w odniesieniu do przeszłości,

np.: You can’t have said that.
(Nie mogłeś tego powiedzieć – z pewnością tego nie powiedziałeś.)

 

3/ Can i be able to wyraża zdolność do wykonania czegoś w teraźniejszości,

np.: I can cook very well.
(Umiem dobrze gotować.)

 

W przeszłości w tym kontekście użyjemy could, a w sytuacjach wymagających innych czasów, form be able to,

 

np.: I have been able to ride a bicycle since I was three.
(Umiałem jeździć na rowerze od czasu gdy miałem trzy lata.)

Was/were able to używane jest w odniesieniu do pojedynczych sytuacji przeszłych, które faktycznie zaistniały, 

np.: Although the pilot was very badly hurt he was able to explain what had happened.
(Mimo, że pilot był poważnie ranny mógł (był w stanie) wyjaśnić co się stało.)

Reguła ta nie jest sztywno stosowana w przypadku czasowników postrzegania zmysłowego, które często występują z can w czasie teraźniejszym i could (a także z be able to) w czasie przeszłym,

np.: I could (was able to) see him coming down the street.
(Widziałem go jak nadchodzi ulicą.)
 
Could z bezokolicznikiem czasu przeszłego używa się do wyrażenia niezrealizowanej możliwości w przeszłości,
np.: I could have lent you the money. Why didn’t you ask me?
(Mogłem pożyczyć ci te pieniądze. Dlaczego mnie nie poprosiłeś?)

 

lub, gdy nie wiemy czy została ona zrealizowana czy nie,
np.: Ann could have taken the money; she was there alone yesterday.
 
(Anna mogła zabrać pieniądze; była tam wczoraj sama.)

4/ Could może także wyrażać przypuszczenie, w czym jest bardzo podobne do might,
np.: She might/could be mistaken.
(Ona może się mylić.)
She might/could have been mistaken.
(Ona mogła się mylić.)

Bezokolicznik

Forma Bezokolicznik (Infinitive) jest formą czasownika wyrażającą czynność lub stan ale nie podającą osoby, liczby ani czasu.

Bezokolicznik może występować w stronie czynnej lub biernej.

Oto zestawienie form bezokolicznika na przykładzie słówka take:

Aspekt Strona czynna Strona bierna
Aspect Active Voice Passive voice
Simple to take to be taken
Continuous to be taking  
Perfect to have taken to have been taken
P. continuous to have been taking  

Bezokolicznik zaprzeczony wyrażamy stawiając not przed to, np.: not to take

Użycie

# po czasowniku “do” lub po czasowniku modalnym jako część frazy czasownikowej
Do you think she’s ready?
We must get some more light bulbs

# Jako podmiot lub dopełnienie zdania
To watch him eating really gets on my nerves.
The main thing is to stay calm. It’s nice to talk with you
.

# wyrażenie celu osoby
He came to Poland to look for work
.

# dopełenienie lub przedmiot czasownika, przymiotnika lub rzeczownika
I don’t want to go to school.
I’m anxious to contact your brother.
You have the right to remain silent.

# Bezokolicznik występuje po niektórych przymiotnikach i imiesłowach, takich jak: able, afraid, anxious, glad, fit, inclined, pleased, sorry, sure, itd.

Czasowniki specjalne

Czasowniki specjalne (Special Verbs) służą do tworzenia czasów gramatycznych. Występują wówczas w formie osobowej i zwane są operatorami.

Oto ich pełna lista:

czasowniki specjalne ….

forma rozkazująca forma prosta forma 3 os. l.poj. Czas przeszły
do do does did
  am, are is was, were
  have has had
  can   could
  may   might
  must    
  ought (to)    
  will   would
  shall   should
  need    
  dare    
  used    

Czasowniki can/could, may/might, must, ought, will/would i shall/should występują tylko w formach osobowych i przez to zwane są czasownikami ułomnymi (Defective Verbs), a także modalnymi (Modal Verbs).

Czasowniki be, have, do, need i dare mają dwoisty charakter, gdyż występują jako czasowniki specjalne, i jako czasowniki zwykłe, to be – być to do – robić to have – mieć to need – potrzebować to dare – ośmielać się to use – używać

Czasowniki specjalne tworzą też tzw. formy ściągniete (Contracted Forms).
Są to połączone w całość formy słabe (pod względem akcentu) czasowników z poprzedzającymi je zaimkami lub następującą po nich partykułą “not”, np.: I’ll (I will) she’s (she is) they’ve (they have) aren’t (are not) you’d (you would)

Czasowniki zwykłe

Większość czasowników angielskich występuje w 5 głównych formach.

Są to:

1/ forma podstawowa lub prosta – (to) smile (tj. bezokolicznik, forma czasu teraźniejszego (bez 3 os. liczby pojedynczej), i forma rozkazująca)

2/ forma czasu przeszłego – smiled (Past Simple)

3/ forma imiesłowu biernego – smiled (The Past Participle)

4/ forma 3 osoby liczby pojedynczej – smiles

5/ forma -ing (imiesłów czynny, rzeczownik odsłowny) – smiling

 

Ze względu na sposób tworzenia form czasu przeszłego (Past Simple) i imiesłowu biernego (the Past Participle – czasy Perfect) czasowniki angielskie możemy podzielić na regularne i nieregularne.

 

1. Czasowniki regularne Dla czasowników regularnych obydwie te formy są identyczne i tworzymy je przez dodanie końcówki -ed do formy podstawowej czasownika.

Jeśli czasownik kończy się w piśmie literą e dodajemy tylko -d, np.: bore – bored.

Jeśli kończy się literą y poprzedzoną spółgłoską, zamieniamy y na i i dodajemy -ed, np.: cry – cried.

Jeśli czasownik kończy się pojedynczą spółgłoską poprzedzoną pojedynczą samogłoską, wówczas dodając -ed podwajamy końcową spółgłoskę, np. stop – stopped.

 

2. Czasowniki nieregularne Czasowniki tworzące formy czasu przeszłego i imiesłowu biernego w sposób nieregularny dzielą się na kilka podgrup.

1/ wszystkie trzy formy (podstawowa, Simple past (2) i the Past Participle (3)) są identyczne, np.: put – put – put (kłaść) cut – cut – cut (ciąć) shut – shut – shut (zamykać)

2/ identyczne formy (2) i (3), różne od formy podstawowej, np.: get – got – got (Am. gotten) (dostawać) stick – stuck – stuck (przykleić, wetknąć) feel – felt – felt (czuć)

3/ identyczne formy podstawowa i (3), różne od formy (2), np.: come – came – come (przychodzić)

4/ identyczne formy (2) i (3), różniące się od formy podstawowej końcową spółgłoską, np.: make – made – made (robić)

5/ każda forma inna, np.: see – saw – seen (widzieć) go – went – gone (iść) write – wrote – written (pisać)

Gerund

Gerund, czyli rzeczownik odsłowny ma taką samą formę jak imiesłów czynny, np.: gerund: swimming – pływanie imiesłów: swimming – pływający

Forma

W języku angielskim gerund przyjmuje następujące formy:

Gerund Strona czynna Strona bierna
  Active voice Passive voice
Present taking being taken
Perfect having taken having been taken

 Użycie

Dopełnienie przyjmuje formę Gerund po czasownikach: avoid, delay, enjoy, excuse, fancy, give up, go, mind, need, postpone, put off, require; oraz w wyrażeniach: can’t help (nie móc powstrzymać się od czegoś) i can’t stand (nie znosić czegoś),
np.: I enjoy taking with you. (Rozmawianie z tobą sprawia mi przyjemność). Would you mind saying that again? (Czy mógłbyś to powtórzyć?)

Gerund i bezokolicznik

1. Po następujących czasownikach dopełnienie może przyjąć formę bezokolicznika lub formę Gerund:
begin, forget, intend, start, stop, remember, like, omit, regret, try, dislike, prefer, continue, end, detest, love, finish, hate, neglect.

2. Formy Gerund używamy po czasownikach z dopełnieniem przyimkowym,
np.: to insist on to object to to blame somebody for to succeed in to prevent somebody from oraz po przyimkach, niezależnie od konstrukcji, w jakiej występują.

Forma Gerund występuje także po niektórych przymiotnikach, np.: busy i worth, She is always busy playing with her children. (Ona jest zawsze zajęta zabawą ze swoimi dziećmi.)

3. Gerund i bezokolicznik – zmiana znaczenia
W przypadku niektórych czasowników użycie bezokolicznika czy formy Gerund wiąże się ze zmianą znaczenia, np.:

to remember to do sth – pamiętać aby coś zrobić
to remember doing sth – pamiętać, że coś się zrobiło

to forget to do – zapomnieć coś zrobić
to forget doing something – zapomnieć, że coś się zrobiło

to stop to do sth – zatrzymać się, aby coś zrobić
to stop doing something – przestać coś robić

Lista czasowników nieregularnych w języku angielskim

arise arose arisen pojawić się
awake awoke awoken obudzić
be (am/is/are) was, were been być
bear bore borne znosić, udźwignąć coś
beat beat beaten zbić
become became become stawać się, zostawać kimś/czymś
begin began begun zaczynać
bend bent bent zginać, nachylać
bet bet bet zakładać się, obstawiać
bind bound bound wiązać, złączyć
bite bit bitten ugryźć
bleed bled bled krwawić
blow blew blown wiać, dmuchać
break broke broken łamać
breed bred bred hodować, wychować
bring brought brought przynosić
build built built budować
burn burned, burnt burned, burnt palić, parzyć
buy bought bought kupować
cast cast cast rzucić, zrzucić
catch caught caught łapać
choose chose chosen wybierać
cling clung clung przywrzeć, uczepić się
come came come przyjść, przyjechać
cost cost cost kosztować
creep crept crept skradać się, zakradać
cut cut cut ciąć, kroić
deal dealt dealt rozdawać, postępować, mieć do czynienia
dig dug dug kopać (np. w ziemi)
do did done robić
draw drew drawn rysować; pociągnąć
dream dreamed, dreamt dreamed, dreamt śnić, marzyć
drink drank drunk pić
drive drove driven prowadzić, kierować się czymś
eat ate eaten jeść
fall fell fallen padać, upadać, spadać
feed fed fed karmić, żywić
feel felt felt czuć
fight fought fought walczyć, bić się
find found found znaleźć
fit fit fit pasować
flee fled fled umykać, uciekać
fling flung flung rzucić, cisnąć
fly flew flown latać
forbid forbade forbidden zabraniać
forget forgot forgotten zapominać
forgive forgave forgiven wybaczać
forsake forsook forsaken porzucać, zaniechać
foretell foretold foretold przepowiadać, przewidywać
freeze froze frozen zamarzać
get got got dostawać
give gave given dawać
go went gone iść
grind ground ground zemleć, rozkruszyć, zgrzytać
grow grew grown rosnąć
hang hung hung zawieszać (coś, np. obraz)
have had had mieć
hear heard heard słyszeć
hide hid hidden chować, ukrywać
hit hit hit uderzać
hold held held trzymać, utrzymywać
hurt hurt hurt ranić, boleć
keep kept kept trzymać
kneel knelt, kneeled knelt, kneeled klękać, klęczeć
knit knit, knitted knit, knitted robić na drutach
know knew known znać, wiedzieć
lay (put) laid laid położyć, kłaść
lead led led prowadzić
leap leapt, leaped leapt, leaped skakać
learn learnt, learned learnt, learned uczyć się
leave left left opuszczać, wyjeżdżać, zostawiać
lend lent lent pożyczać
let let let pozwalać
lie (recline) lay lain leżeć, kłaść się
light lighted, lit lighted, lit zapalać, rozpalać, oświetlać
lose lost lost tracić, zgubić
make made made robić
mean meant meant znaczyć, oznaczać; mieć na myśli
meet met met spotykać
pay paid paid płacić
prove proved proved, proven udowadniać, dowieść
put put put kłaść
quit quit quit rzucać, opuszczać
read read read czytać
ride rode ridden jeździć
ring rang rung dzwonić
rise rose risen podnosić się, wzrastać
run ran run biec
saw sawed sawn piłować
say said said mówić
see saw seen widzieć
seek sought sought szukać, poszukiwać
sell sold sold sprzedawać
send sent sent wysyłać, słać
set set set umieszczać, ustawiać
shake shook shaken trząść, potrząsać
shed shed shed zrzucać, pozbywać się
shine shone shone świecić, błyszczeć
shoot shot shot strzelać
show showed shown pokazywać
shrink shrank shrunk kurczyć się, zbiegać
shut shut shut zamykać
sing sang sung śpiewać
sink sank sunk tonąć (o statku), zapadać się
sit sat sat siedzieć, siadać
slay slew slain zabijać
sleep slept slept spać
slide slid slid ślizgać się, zjeżdżać
sling slung slung cisnąć, miotać
speak spoke spoken mówić
spend spent spent spędzać, wydawać
spin spun spun kręcić, zakręcić czymś/się, obrócić
split split split dzielić, rodzielać
spread spread spread rozkładać, rozpościerać, rozsmarować
spring sprang sprung przeskakiwać, wyskakiwać
stand stood stood stać
steal stole stolen kraść
stick stuck stuck wbijać, wtykać, przyklejać
sting stung stung żądlić
stink stank stunk śmierdzieć, cuchnąć
strike struck struck uderzyć
strive strove striven zmagać się z czymś
swear swore sworn przysięgać, przeklinać
sweep swept swept zmiatać, zamiatać
swim swam swum pływać
swing swung swung machnąć, zakołysać
take took taken brać
teach taught taught uczyć
tear tore torn drzeć, rozdzierać
tell told told mówić
think thought thought myśleć
throw threw thrown rzucać
tread trod trodden kroczyć, stąpać
wake woke woken budzić
wear wore worn nosić, ubierać coś
weep wept wept płakać, szlochać
understand understood understood rozumieć
win won won wygrywać
wind wound wound nawijać, nakręcać, wić się
wring wrung wrung wykręcić, wyżąć coś, wycisnąć
write wrote written pisać